HOI AN

Ở mình quen kêu bằng bắp, duy miền Bắc thường gọi là ngô, vào sách vở, thiên hạ dùng: “nà dâu, bãi bắp”. Nhà thơ Hoàng Cầm, trong bài “Bên kia sông Đuống” từng đề cập:

Xanh xanh bãi mía bờ dâu, ngô khoai biêng biếc
Đứng bên này sông sao nhớ tiếc
Sao xót xa như rụng bàn tay...

Ca dao cũng đã hơn một lần nhắc đến bắp với lời đối đáp ngộ nghĩnh giữa đôi trai gái: “Em liều một nhúm bắp khô/Đố anh tỉa được để em vô kết nguyền” (nữ); “Trời mưa ba năm không ướt; đất hạn sáu tháng không khô/Em không cho anh tỉa, chớ anh tỉa vô mọc liền” (nam).

Xem vậy, bắp luôn hiện diện, gắn bó mật thiết trong cuộc sống dân gian. Ở xứ Quảng mình, nổi tiếng bắp ngon phải kể đến đất Gò Nổi, Phú Bông với cơ man triền bắp xanh mướt dọc sông Thu Bồn, góp phần làm nên thương hiệu “bắp nấu Hội An” vượt xa tầm phố cổ.

Dịp tết vừa qua, nhận lời mời chí thiết của người bạn ở đất Phù Kỳ (Gò Nổi) tôi cùng hai cháu nội khăn gói ra chơi với ý định lưu lại vài hôm để cho biết quê kiểng Điện Bàn. Vụ đông xuân này, quê nhà được mùa bắp. Vườn nhà nào cũng ngan ngát màu xanh tít tắp, sóng lá rì rào, nhấp nhô loạt cờ trổ bạc phau.

Ông bạn vốn là dân bám trụ, xởi lởi với mấy người bạn phương xa: “Về đây thoải mái, mắm dưa có chi ăn nấy, vô tư!”. Song mấy đứa cháu của tôi lại đòi ăn bắp - mà là bắp nướng - may thay vẫn được đáp ứng kịp thời. Chỉ cần bước ra một loáng, ông bạn đã trở vào với một rổ bắp đầy những trái bắp dài ngoằng màu lục, trên chỏm còn lơ thơ chùm râu nâu mềm dịu. Chủ và khách xúm quanh, dùng tay bóc lớp vỏ mỏng bọc ngoài, bày ra chiếc cùi no tròn với điệp trùng hạt bắp ken nhau đều khít rồi đặt lên trã lửa, màu trắng nám dần, nước tứa ra xèo xèo bốc lên mùi thơm sực nức. Chưa kịp bày lên mâm, những trái bắp sém vàng vừa mới phết qua một lớp nước mắm pha, đã được chuyền nhau, dẻo bùi khoái khẩu...

Mấy ngày lưu quê bạn, thăm thú một số láng giềng hiếu khách, hào hứng tham gia mấy bữa lót dạ thân tình, mới hay món thổ sản “cây nhà lá vườn” này còn được chế biến qua nhiều dạng phổ thông, quen thuộc. Ngoài món bắp luộc, còn có món bắp rang bình dị. Dùng hạt bắp đã phơi khô, bỏ vào một nồi đất chứa cát mịn vừa đun nóng, mỗi lần chừng nửa lon, dùng đũa bếp khuấy đều cho khỏi cháy. Khi hạt bắp bắt đầu lục bục thì nhắc nồi đặt lên một rế tre, dùng tay lắc mạnh để bắp nổ đều, giòn tan, sau đó đổ ra chiếc sàng, lắc tròn cho sạch cát, trơ lại lớp bắp nở toe, thơm lựng. Trước khi ăn, không quên “gia” chút nước mắm rưới sương để tăng thêm độ mặn mà. Gò Nổi vốn lắm lò ươm nên những nhà khá giả thường mua thêm nhộng trộn vào, ăn càng hết ý!

Nếu muốn làm quà, đã có món bắp ngào - chung quy từ món bắp rang và thêm đường đen, tuy thô nhưng rất thơm giòn. Còn dành cho bữa nửa buổi mang ra thổ khoai, ruộng lúa hoặc cũng có lúc tại gia đình, đã có món bắp lớ, nguyên là bắp rang, cho vào cối dùng chày tay giả bột, rây nhiều bận cho bột mịn đều, trộn thêm đường đen cạo sẵn. Có thể do tiết kiệm nên thường ít ngọt, xuất xứ của tên gọi “bắp lớ” đó chăng? Chỉ biết lúc dùng, mỗi người một chén, thay vì thìa lại xài lá mít xúc ăn (lại cũng là một dạng tiết kiệm thâm căn nữa chắc? ) hệt một bệnh nhân uống “thần công tán” (!).

Quê mình có nhiều loại bắp: thông dụng là bắp gạo (bắp tẻ) trái nhỏ, hạt vàng; bắp nếp, phổng phao, hạt trắng, dẻo thơm hơn, nấu xôi thì tuyệt, gần đây, du nhập giống bắp lai (bi-ô-xít) trái lớn, hạt cứng và dày, thường dùng chế biến thức ăn gia súc.

Hồi tưởng thời kháng chiến 9 năm và cả mấy năm sau hòa bình tái lập, giữa cái thiếu thốn chung, hạt bắp đã đóng vai chủ lực trong lương thực hằng ngày, đôi nơi thay gạo, sánh vai cùng với bo bo, làm nên kỳ tích. Ngày nay, cục diện đổi thay, cuộc sống ngày càng thăng hoa, khởi sắc song đâu có phải vì vậy mà người bạn “cố tri” chịu rút vào thầm lặng?

Sớm mai, dọc những con đường đông dân lao động, các bến bãi, công trường, xí nghiệp tấp nập công nhân, rổ bắp nấu (hạt khô hông mềm đựng trong từng cuốn lá) rắc muối vừng trộn đường thơm ngát của mấy chị bán rong, vẫn được săn đón, ân cần. Đó là món lót lòng “chắc dạ” trước buổi vào ca, hợp với túi tiền. Riêng ở Hội An, giọng rao tha thiết “Ai ăn chè, xôi bắp hơ... ơ...” vang vọng từng góc phố, ngõ hẹp rêu phong, gợi nhớ đến màu trắng ngà của ngô, của nếp dẻo rền, chung phần làm nên linh hồn phố cổ.

Chúng ta hoàn toàn cảm thông và chia sẻ khát vọng sâu thẳm của những ai trót lìa xa nơi “chôn nhau cắt rốn” lâu ngày, thèm nghe một điệu hò khoan diệu vợi, hình ảnh dòng sông cũ, mái tranh xưa, khát khao hương vị đậm đà của chén bánh bèo, tô mì Quảng, đương nhiên không thể thiếu trái bắp ngon Phú Bông, Gò Nổi - một đặc sản quê nhà.

Xem thêm: Phố cổ Hội An Điểm di tích ; Chùa Cầu ; Hội quán ; Nhà thờ tộc ; Đình cổ ; Lăng miếu ; Mộ cổ ; Giếng cổ ; Bảo tàng ; Kiến trúc tín ngưỡng tôn giáo ; Nhà cổ Danh thắng; Biển cửa Đại ; Cù Lao Chàm ; Hang Yến Sào ; DLST Thuận Tình ; Sông nước Hội An ; Rừng dừa 7 Mẫu Làng nghề; Mộc Kim Bồng ; Gốm Thanh Hà ; Rau Trà Quế ; Chài Phước Trạch ; Làng hoa cây cảnh Nghề truyền thống; Đèn lồng Phố Hội ; Nghề may ; Nghề thuốc bắc Lễ hội; Đêm Phố Cổ ; Phố Không động cơ ; Tết Nguyên Đán ; Tết Nguyên tiêu ; Tết Đoan Ngọ ; Tết Trung Thu ; Lễ rước Long Chu ; Lễ tế Cá Ông ; Lễ cúng tổ Minh Hải ; Lễ vía Bà Thánh Mẫu ; Lễ Hội Cầu Bông ; Giỗ tổ nghề yến ; Giỗ tổ nghề may ; Hội đua ghe ; Lễ hội Làng Gốm Món ăn đặc sản; Cao Lầu ; Bánh bao bánh vạc ; Cơm gà ; Mì Quãng ; Hến xào ; Bánh đập ; Bánh ít lá gai ; Bánh susê ; Tương ớt Hội An ; Đậu hủ ; Bánh bèo ; Bánh xèo ; Bánh đậu xanh ; Các loại chè ; Các loại bánh ; Xôi cua ; Món ăn dân dã ; Món ăn người Hoa ; Một số đồ uống Lưu trú; Khách sạn ; Nhà nghỉ ; Nhà cho thuê ; Phòng trọ Ăn uống; Nhà hàng ; Hải sản biển ; Cafe Bar ; Kem - Sinh Tố Mua sắm; Shop vải ; Shop thời trang ; Giày dép ; Túi xách ; Hàng lưu niệm ; Phòng tranh ; Lồng đèn Hội An Vui chơi giải trí; Trò chơi dân gian ; Thể thao nước ; Lặn biển ; Sân Tennis ; Sân vận động ; Công viên ; Rạp chiếu bóng ; Internet ADSL ; Karaoke Ngân hàng Bệnh viện Hội An Các dịch vụ khác; Tráng rửa ảnh ; Giặt ủi ; Cho thuê đầu DVD ; Băng đĩa ; Massage làm đẹp